Plan restrukturyzacyjny

Leszek Kukawski        21 kwietnia 2016        Komentarze (0)

Ostatnio parę osób pytało mnie o plan restrukturyzacyjny, którą to instytucję przewiduje Prawo restrukturyzacyjne, i o której to wspominałem w poprzednich wpisach dotyczących procedur umożliwiających dłużnikowi uniknięcia upadłości (vide wpisy:   Co zrobić aby uchronić się przed upadłością część 1-5)


Plany restrukturyzacyjny
wg prawa restrukturyzacyjnego 


Prawo restrukturyzacyjne przewiduje dwa rodzaje planów, wstępny plan restrukturyzacyjny i plan restrukturyzacyjny

Wstępny plan restrukturyzacyjny  powinien zawierać co najmniej:

  1. analizę przyczyn trudnej sytuacji ekonomicznej dłużnika;
  2. wstępny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych i związanych z nimi kosztów;
  3. wstępny harmonogram wdrożenia środków restrukturyzacyjnych.

Wstępny plan restrukturyzacyjny:

  • jest załącznikiem do wniosku o otwarcie przyśpieszonego postępowania układowego, postępowania układowego i postepowania sanacyjnego.
  • jest przygotowywany przez dłużnika.
  • powinien wskazywać na przyczyny powstania stanu niewypłacalności lub zagrożenia niewypłacalnością. Jeżeli przyczyn jest kilka, analiza powinna obejmować ich uszeregowanie pod względem wpływu, jakie każda z nich miała na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Należy wydzielić przyczyny zewnętrzne, niezależne od przedsiębiorstwa dłużnika oraz przyczyny wewnętrzne, tkwiące w sposobie organizacji i zarządzania przedsiębiorstwem.
  • ma za zadanie opisywać planowane przez wnioskodawcę kierunki działania zmierzające do uchronienia przedsiębiorstwa dłużnika przed upadłością. Powinien zatem nawiązywać do przeanalizowania przyczyn trudnej sytuacji i wskazywać metody działania konieczne, aby uniknąć powtórzenia się sytuacji w przyszłości.
  • ma określić  harmonogram wdrożenia środków restrukturyzacyjnych, który to harmonogram powinien odpowiadać planowi wydatków związanych z wdrożeniem planu restrukturyzacyjnego i powinien zapewnić możliwość sfinansowania jego kosztów.
  • jest adresowany do  nadzorcy. 

Plan restrukturyzacyjny powinien zawierać co najmniej:

  1. opis przedsiębiorstwa dłużnika wraz z informacją o aktualnym oraz przyszłym stanie podaży i popytu w sektorze rynku, na którym przedsiębiorstwo działa;
  2. analizę przyczyn trudnej sytuacji ekonomicznej dłużnika;
  3. prezentację proponowanej przyszłej strategii prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika oraz informację na temat poziomu i rodzaju ryzyka;
  4. pełny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych i związanych z nimi kosztów;
  5. harmonogram wdrożenia środków restrukturyzacyjnych oraz ostateczny termin wdrożenia planu restrukturyzacyjnego;
  6. informację o zdolnościach produkcyjnych przedsiębiorstwa dłużnika, w szczególności o ich wykorzystaniu i redukcji;
  7. opis metod i źródeł finansowania, w tym wykorzystania dostępnego kapitału, sprzedaży aktywów w celu finansowania restrukturyzacji, finansowych zobowiązań udziałowców i osób trzecich, w szczególności banków lub innych kredytodawców, wielkości udzielonej i wnioskowanej pomocy publicznej oraz pomocy de minimis lub pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie i wykazania zapotrzebowania na nią;
  8. projektowane zyski i straty na kolejne pięć lat oparte na co najmniej dwóch prognozach;
  9. imiona i nazwiska osób odpowiedzialnych za wykonanie układu;
  10. imiona i nazwiska autorów planu restrukturyzacyjnego;
  11. datę sporządzenia planu restrukturyzacyjnego.

Plan restrukturyzacyjny może być ograniczony, jeżeli z uwagi na wielkość lub charakter przedsiębiorstwa dłużnika ustalenie wszystkich informacji wymienionych w ust. 1 nie jest możliwe albo nie jest niezbędne do dokonania oceny możliwości wykonania układu. Ograniczenie planu restrukturyzacyjnego wymaga uzasadnienia.

Plan restrukturyzacyjny składa się w postaci elektronicznej i zamieszcza w Rejestrze. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, za zgodą sędziego-komisarza, nadzorca sądowy albo zarządca może zlecić sporządzenie planu restrukturyzacyjnego osobom trzecim.

Plan restrukturyzacyjny:

  • ma zapewnić wierzycielom, nadzorcy i sądowi możliwość dokonania analizy propozycji restrukturyzacji w kontekście ich wykonalności, stopnia ryzyka oraz stopnia zgodności z kondycją przedsiębiorstwa dłużnika.
  • ma dokonać opisu przedsiębiorstwa dłużnika wraz z informacją o aktualnym oraz przyszłym stanie podaży i popytu w sektorze rynku, na którym przedsiębiorstwo działa – opis powinien być dostosowany do skali przedsiębiorstwa i odpowiednio do stopnia skomplikowania jego struktury organizacyjnej i prawne.
  • sytuacja ekonomiczno – finansowa przedsiębiorstwa – winna obejmować wskazanie na aktualny stan majątkowy przedsiębiorstwa, źródła przychodów i główne składniki kosztów.
  • sytuacja prawna przedsiębiorstwa – winna przedstawić stosunki własnościowe i zobowiązaniowe, w których znajduje się dłużnik ze szczególnym uwzględnieniem procesów toczących się przeciwko lub na rzecz upadłego, które mogą mieć wpływ na jego zdolność wykonania układu.
  • sytuacja organizacyjna przedsiębiorstwa –  winna przedstawić sposób zorganizowania przedsiębiorstwa, schemat zarządzania, podział na oddziały, piony 

Najistotniejszym elementem opisu stany przedsiębiorstwa jest jego potencjał wytwórczy, produkcyjny. Z analiza potencjału winna wiązać się analiza popytu i podaży na rynku na którym przedsiębiorstwo  działa i ma  działać. Ma to pokazać czy w przyszłości są szanse na zbycie produktów wytworzonych przez dłużnika. Należy wskazać na jakim rynku przedsiębiorstwo działa: w znaczeniu terytorialnym, w branżowym. Analiza rynku powinna także obejmować wskazanie pozycji rynkowej dłużnika w stosunku do konkurencji.

  • ma dokonać analizy przyczyn trudnej sytuacji ekonomicznej dłużnika – analiza powinna wskazywać na przyczyny powstania stanu niewypłacalności lub zagrożenia niewypłacalnością. Jeżeli przyczyn jest kilka, analiza powinna obejmować ich uszeregowanie pod względem wpływu, jakie każda z nich miała na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Należy wydzielić przyczyny zewnętrzne, niezależne od przedsiębiorstwa dłużnika oraz przyczyny wewnętrzne, tkwiące w sposobie organizacji i zarządzania przedsiębiorstwem vide pkt 3 uwag do art. 9
  • ma dokonać prezentacji proponowanej przyszłej strategii prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika oraz informację na temat poziomu i rodzaju ryzyka –  prezentacja powinna stanowić zestawienie wszystkich elementów zarówno wzmocnienia słabych stron przedsiębiorstwa jak i efektywnego wykorzystania jego atutów, tak aby zapewnić wykonalność propozycji układowych. Z kolei informacja winna obejmować wskazanie, z jakich powodów plan finansowania układu może się nie powieść. Należy wskazać ryzyka zewnętrzne jak i wewnętrzne. Do każdego z ryzyk powinna być przypisana jego waga czyli prawdopodobieństwo jego wystąpienia jak również sposoby obniżenia zagrożeń związanych z poszczególnymi ryzykami. 
  • ma zawierać pełny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych i związanych z nimi kosztów –  chodzi o wskazanie wszystkich planowanych zmian i przekształceń w przedsiębiorstwie dłużnika , które maja poprawić jego kondycję i umożliwić wykonanie układu i uniknięcie upadłości.
  • ma zawierać harmonogram wdrożenia środków restrukturyzacyjnych oraz ostateczny termin wdrożenia planu restrukturyzacyjnegosłuży przedstawieniu wszystkich planowanych zmian na osi czasu.
  • ma zawierać informację o zdolnościach produkcyjnych przedsiębiorstwa dłużnika, w szczególności o ich wykorzystaniu i redukcji – informacja jest wynikiem analizy posiadanych zasobów przedsiębiorstwa  i wskazaniem efektywności ich wykorzystania, służy opisaniu potencjału przedsiębiorstwa dłużnika.
  • ma zawierać opis metod i źródeł finansowania, w tym wykorzystania dostępnego kapitału, sprzedaży aktywów w celu finansowania restrukturyzacji, finansowych zobowiązań udziałowców i osób trzecich, w szczególności banków lub innych kredytodawców, wielkości udzielonej i wnioskowanej pomocy publicznej oraz pomocy de minimis – chodzi o pokazanie z jakich środków realizowany będzie układ. Dane te powinny być skonkretyzowane, tj. powinny być przewidziane konkretne wpływy z poszczególnych źródeł w konkretnym przedziale czasowym, w zestawieniu z kosztami funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz wynikającymi z propozycji układowych wydatkami na realizację układu. Z przedstawionego rachunku winna wynikać realność wykonania układu.
  • Ma uwzględniać projektowane zyski i straty na kolejne pięć lat oparte na co najmniej dwóch prognozach – to w zasadzie biznesplan obejmujący przychody o koszty w perspektywie 5 lat. Prognoza winna być realna i najbardziej pesymistyczna. Obie prognozy powinny zawierać uzasadnienie ze wskazaniem kryteriów wyboru takich a nie innych parametrów obrotu i zyskowności.

Zaciekawionych tą problematyką odsyłam do opracowań  autorstwa Rafała AdamusaPrawo restrukturyzacyjne, Komentarz, Warszawa 2015 i Piotra Zimmermana –  Prawo upadłościowe, Prawo  restrukturyzacyjne, Komentarz, Warszawa 2016, z których to opracowań korzystałem przy przygotowaniu niniejszego wpisu.

Dzisiaj na blogu goszczę radcę prawnego Wiktora Michałka specjalizującego się w prawie upadłościowym i restrukturyzacyjnym. Pan Wiktor Michałek zdał egzamin na doradcę restrukturyzacyjnego. Na co dzień współpracuje z moją  Kancelarią.

Oddaje głos naszemu gościowi:

Czy jest sposób na wstrzymanie działań wierzycieli utrudniających bądź uniemożliwiających wszczęcie procesu restrukturyzacji?

Jest taki sposób i jest  nim znana już w Polsce, a często stosowana w anglosaskiej kulturze prawnej, gdzie konsensualne rozstrzyganie sporów jest powszechną praktyką,  umowa standstill (z ang. standstill agreement), czyli umowa o zachowanie status quo. Umowa  taka  może bowiem m.in.  określić przebieg  i warunki prowadzenia negocjacji, czy też być etapem poprzedzającym zawarcie ugody kończącej spór.

Umowa ma charakter listu intencyjnego, określającego zasady prowadzenia negocjacji z wierzycielami przedsiębiorstwa zagrożonego niewypłacalnością. Celem jej jest zatem zawarcie ugody z wierzycielami w zakresie przeprowadzenia restrukturyzacji przedsiębiorstwa dłużnika, czyli umożliwienie jak najbardziej efektywnego przebiegu procedury restrukturyzacyjnej z jednoczesnym wstrzymaniem ewentualnych postępowań egzekucyjnych.

Umowa standstill były zawierane na naszym rynku m.in. co do restrukturyzacji przedsiębiorstw, którą obecnie przewiduje prawo restrukturyzacyjne. Przykładem może być np. podana do publicznej wiadomości umowa zawarta przez Spółki z grupy Hawe w sprawie ustalenia zobowiązań i wstrzymania się z ich egzekucją z ARP oraz Open Finance Obligacji Przedsiębiorstw FIZ, zarejestrowana przez Komisję nadzoru Finansowego pod nr: (RB-63/2015) (63/2015)

Obecnie, po wejściu w życie prawa restrukturyzacyjnego znaczenie  tej umowy zmieniło się, może być ona mianowicie wykorzystywana w okresie, gdy postępowanie restrukturyzacyjne nie chroni przed postępowaniami egzekucyjnymi, czy też może dotyczyć wierzytelności, których dochodzenie w drodze egzekucyjnej jest możliwe, pomimo toczącego się postępowania restrukturyzacyjnego – tj. wierzytelności pozaukładowych.

Zawarcia tej umowy ma zapewnić „oddech” przedsiębiorstwu, które traci płynność finansową, a także zabezpieczenie interesów jego wierzycieli na czas trwania negocjacji, które mają doprowadzić do ugody co do restrukturyzacji przedsiębiorstwa. Wierzyciele w umowie standstill zobowiązują się do powstrzymania przed podejmowaniem czynności egzekucyjnych. Bez tego postanowienia zawarcie późniejszego porozumienia co do restrukturyzacji, nie było by możliwe lub restrukturyzacja nie mogłaby przynieść oczekiwanego rezultatu. Co do zasady umowa taka zawierana jest z istotnymi wierzycielami przedsiębiorcy.

Podstawowe najczęściej spotykane klauzule tej umowy to:

  • określenie terminu zawarcia porozumienia co do restrukturyzacji oraz warunki przedłużenia terminu;
  • zobowiązanie się wierzycieli do niepodejmowania czynności egzekucyjnych, czy też złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości;
  • zobowiązanie się przedsiębiorcy do ograniczeń w rozporządzaniu majątkiem przedsiębiorstwa;
  • ograniczenie zaciągania przez przedsiębiorcę istotnych zobowiązań, w tym zadłużeń finansowych;
  • zobowiązanie się przedsiębiorcy do prowadzenia działalności na zasadach rynkowych, z poszanowaniem praw wierzycieli;
  • postanowienia co zdarzeń powodujących rozwiązanie umowy np.: zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania naprawczego przedsiębiorcy albo jego dłużników, podjęcie działań co do likwidacji lub rozwiązania przedsiębiorstwa.

W umowie często zawierane są postanowienia o obowiązkach przedsiębiorcy co do informowania jego wierzycieli, o funkcjonowaniu jego firmy. Wierzyciele mają w takich przypadkach wgląd do dokumentów przedsiębiorstwa, w tym dokumentacji księgowej.

Celowe w takich wypadach jest ustanowienie przez wierzycieli określonej osoby, która na bieżąco będzie analizowała sytuację w firmie. Taka osobą może być np. doradca restrukturyzacyjny posiadający odpowiednią wiedzę fachową i  będący osobą bezstronną.

Warto w takiej umowie zawrzeć postanowienia, co do rozszerzenia umowy o innych wierzycieli przedsiębiorcy –  w takim wypadku zawiera się klauzule, że inni wierzyciele mogą przystąpić do umowy, przez złożenia oświadczenia dotychczasowym stronom umowy.

Zawarcie takiej klauzuli jest szczególnie celowe, gdy na moment podpisania umowy, jeden z istotnych wierzycieli, nie może do niej przystąpić. W takich przypadkach często zawierane są klauzule, że umowa rozwiąże się, gdy do określonej daty ten istotny wierzyciel nie przystąpi do umowy.

W tym miejscu warto nawiązać do podanego wyżej przykładu umowy zawartej przez spółke Have i wskazać, iż jak wynika z podanego przez Spółkę komunikatu opublikowanego w dniu 21.09.2015 r. przez ISBnews, Alior Bank przystąpił do listu intencyjnego (umowy standstill) zawartego z wierzycielami Have: cyt. –

„Zarząd Hawe S.A. z siedzibą w Warszawie przekazuje do publicznej wiadomości, że w dniu 18 września 2015 roku wpłynęło do spółki od Alior Bank S.A. z siedzibą w Warszawie jednostronne oświadczenie Alior Bank o przystąpieniu do umowy w sprawie ustalenia zobowiązań stron w związku z zamiarem zawarcia porozumienia związanego ze spłatą zadłużenia, w tym powstrzymania się od egzekwowania zobowiązań (umowa standstill),  zawartej w dniu 14 września 2015 roku pomiędzy spółkami z grupy kapitałowej Hawe S.A.: Mediatel S.A. z siedzibą w Warszawie, HaweTelekom sp. z o.o. z siedzibą w Legnicy i Spółką, oraz Agencją Rozwoju Przemysłu S.A. z siedzibą w Warszawie i Open Finance Obligacji Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych z siedzibą w Warszawie”.

W podanym przykładzie właśnie jednym z warunków braku rozwiązania umowy standstill było przystąpienie Alior Banku, jako istotnego wierzyciela.

W celu zabezpieczenia interesów wierzycieli przed wyprzedażą majątku przez przedsiębiorcę w czasie obowiązywania umowy standstill, na czas trwania umowy udzielane są gwarancje przez podmioty powiązane z przedsiębiorcą.

Takie gwarancje są mogą być udzielane w firmach rodzinnych przez właścicieli tych firm na ich prywatnym majątku. Udzielenie takiej gwarancji dotyczy jedynie trwania umowy standstill i rodzi odpowiedzialność gwaranta, tylko w momencie naruszenia jej postanowień np. rabunkowej wyprzedaży majątku.

Zawarcie takiej umowy poprawia sytuację przedsiębiorstwa co do poszukiwania finansowania jego dalszej działalności. W oczach ewentualnego inwestora czy kredytodawcy, przedsiębiorca jest bardziej wiarygodny.

Reasumując, zawarcie umowy standstill – umowy o prowadzenie dalszych negocjacji, może umożliwić przyszłą restrukturyzację przedsiębiorstwa. Często zawarcie takiej umowy jest wręcz warunkiem koniecznym powodzenia takiego postępowania. W przeciwnym razie na skutek podejmowanych przez wierzycieli działań (np. egzekucje komornicze), przedsiębiorstwo może przestać działać, a wtenczas wypadku ewentualna restrukturyzacja może okazać się niemożliwa.

Wydawać by się mogło, że po wejściu w życie Prawa restrukturyzacyjnego, które przewiduje procedury układowego dojścia do porozumienia między dłużnikiem a jego wierzycielami (vide wpisy: –  Co zrobić aby uchronić się przed upadłością cześć 1-5) i dokonaniu gruntownej zmiany Prawa upadłościowego, której skutkiem było zniesienie jednego z dwóch trybów tego postępowania tj. upadłości z możliwością zawarcia układu, który to tryb był  praktycznie postępowaniem układowym, nie jest możliwe zawarcie przez dłużnika układu z wierzycielami po ogłoszeniu jego upadłości.

Okazuje się jednak, że także  po 1 stycznia 2016 r. istnieje możliwość zawarcia układu w postępowaniu upadłościowym. W znowelizowanym  Prawie upadłościowym  wprowadzono bowiem rozwiązanie przewidujące układ w upadłości.

Może powstać pytanie co legło u podstaw wprowadzenia do Prawa upadłościowego instytucji układu w upadłości. W tym miejscu pozwolę sobie oddać głos ustawodawcy, który  tak oto w uzasadnieniu do nowelizacji Prawa upadłościowego wyjaśnia przyczyny wprowadzenia instytucji układu w upadłości.

Zauważyć należy, że postępowanie restrukturyzacyjne jest inicjowane przez samego dłużnika, a wierzyciele nie mają możliwości zgłaszania swoich propozycji układowych. Dłużnik z różnych powodów może nie chcieć zgodzić się na warunki wierzycieli, a wierzyciele mogą nie chcieć zgodzić się na propozycje układowe dłużnika, mimo że wszyscy są zgodni co do tego, że dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa jest możliwe i korzystne. Jeżeli więc dłużnik nie przekona w postępowaniu restrukturyzacyjnym wierzycieli, wówczas to oni w postępowaniu upadłościowym będą mogli zaproponować i przyjąć taki układ, który będzie dla nich najbardziej korzystny i przede wszystkim bardziej korzystny niż sama likwidacja majątku upadłego przez syndyka. Nie sposób też wykluczyć, że w dynamicznie zmieniających się warunkach może dojść do sytuacji, że w momencie trwania postępowania restrukturyzacyjnego istniał stan, w którym nie było możliwości uratowania przedsiębiorstwa, a taka realna ewentualność pojawiła się dopiero po ogłoszeniu upadłości. W końcu też postępowania restrukturyzacyjne są dostępne jedynie w sytuacji, gdy nie zaistnieją negatywne przesłanki otwarcia postępowania. Może więc dojść do sytuacji, gdy z uwagi na fakt, że znaczne wierzytelności są wierzytelnościami spornymi, wykluczone są uproszczone postępowania restrukturyzacyjne, zaś z uwagi na brak zdolności do regulowania zobowiązań powstałych po otwarciu postępowania układowego i sanacyjnego, wykluczona będzie możliwość skorzystania również z tych postępowań. W efekcie jedyną drogą do uratowania przedsiębiorstwa i znalezienia porozumienia z wierzycielami może być droga wiodąca przez postępowanie upadłościowe

Moim zdaniem należy  w całości podzielić powyższą argumentację  i uznać za jak najbardziej celowe danie możliwości zawarcia układu w upadłości.

Propozycje układowe w postępowaniu upadłościowym mogą zgłosić upadły, wierzyciel oraz syndyk. Mogą oni wraz z propozycjami złożyć wniosek o całkowite lub częściowe wstrzymanie likwidacji masy upadłości do czasu zatwierdzenia układu. Wstrzymanie likwidacji może nastąpić dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki do wyznaczenia zgromadzenia wierzycieli w celu zawarcia układu w postępowaniu upadłościowym (uprawdopodobnienie, że układ zostanie przyjęty i wykonany, lub wniosek wierzycieli posiadających łącznie co najmniej 50% sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom).

Decyzja o wstrzymaniu likwidacji nie może jednakże godzić w prawa wierzycieli, którzy nie będą objęci układem. Z tego względu niedopuszczalne będzie wstrzymanie likwidacji, jeżeli propozycje układowe nie będą przewidywały zaspokojenia wierzytelności nieobjętych układem niezwłocznie po zatwierdzeniu układu i prawomocnym umorzeniu postępowania na tej podstawie. W odniesieniu do wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, które mogą zostać objęte układem dopiero za zgodą wierzyciela, należy uznać, że wstrzymanie likwidacji będzie pełniło analogiczną funkcję do wstrzymania egzekucji prowadzonej przez wierzyciela nieobjętego układem w przyspieszonym postępowaniu układowym lub postępowaniu układowym.

Z tego względu zasadne jest, aby sędzia-komisarz mógł, co do zasady, wstrzymać likwidację również przedmiotu, na którym jest ustanowione zabezpieczenie. Jednakże w przypadku, gdy wierzyciel posiadający zabezpieczenie wniesie sprzeciw, a przez to jednoznacznie da wyraz temu, iż nie zamierza zgodzić się na objęcie układem, wówczas wstrzymywanie likwidacji traci rację bytu. Podkreślić należy, że sędzia-komisarz wstrzymywać będzie likwidację wyłącznie w zakresie, jaki jest niezbędny do wykonania układu.

Po otrzymaniu wniosku sędzia komisarz zwołuje zgromadzenie wierzycieli w celu głosowania nad układem. Przy czym  aby wykluczyć możliwość nadużywania tej instytucji w celu przedłużenia postępowania upadłościowego sędzia komisarz będzie mógł zwołać zgromadzenie wierzycieli w celu głosowania nad układem, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że układ zostanie nie tylko przyjęty przez wierzycieli, ale również wykonany. Sędzia komisarz będzie musiał zwołać zgromadzenie wierzycieli  jedynie wówczas, gdy wniosek o zwołanie zgromadzenia będzie popierany przez wierzycieli posiadających łącznie co najmniej 50% sumy wierzytelności przysługujących wierzycielom uprawnionych do głosowania nad układem.

Zwołanie zgromadzenia wierzycieli może nastąpić po zatwierdzeniu listy wierzytelności.

W zakresie nieuregulowanym w postępowaniu upadłościowym do zawarcia układu i jego skutków stosuje się odpowiednio przepisy Prawa restrukturyzacyjnego, przy czym czynności zastrzeżone dla nadzorcy sądowego lub zarządcy będzie wykonywał syndyk.

Po prawomocnym zatwierdzeniu układu sąd wyda postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego. 

Tym wpisem zamykam omawianie procedur układowych przewidzianych w Prawie restrukturyzacyjnym i Prawie upadłościowym. Nie będę ukrywać, że czekam na Państwa uwagi i pytania.

Zainteresowanych zaś przeprowadzeniem postępowania restrukturyzacyjnego lub przeprowadzeniem czynności poprzedzających postępowanie restrukturyzacyjne zapraszam do Kancelarii.

Ostatnie wpisy poświęciłem omówieniu procedur, które w ramach Prawa restrukturyzacyjnego umożliwiają dłużnikowi obronę przed upadłością.  Przypomnę, że są to:

  1. postępowanie o zatwierdzenie układu,
  2. przyspieszone postępowanie układowe,
  3. postępowanie układowe,
  4. postępowanie sanacyjne.

Co do zasady, w ramach każdej z tych procedur, dłużnik zawiera układ ze wszystkimi wierzycielami. Zasada, że układ obejmuje wszystkich wierzycieli obowiązywała zarówno w starym Prawie układowym z 1934 r. jak i w Prawie upadłościowym i naprawczym z 2003 r. Prawo restrukturyzacyjne wprowadza nowe rozwiązanie polegające na tym, że dla skutecznej restrukturyzacji przedsiębiorstwa nie zawsze konieczne jest zawarcie układu ze wszystkimi wierzycielami. Niekiedy wystarczy porozumienia z tymi, którzy mają największy wpływ na kondycję finansową przedsiębiorstwa np.: banki, leasingodawcy czy główni dostawcy. Nowym rozwiązaniem jest układ częściowy zawierany ze strategicznymi wierzycielami.

Układ częściowy może zostać przyjęty i zatwierdzony wyłącznie w postępowaniu o zatwierdzenie układu albo w przyśpieszonym postępowaniu układowym.

Wyodrębnienie wierzycieli objętych układem częściowym musi nastąpić w oparciu o kryteria:

  1. obiektywne – czyli takie, które nie są związane z subiektywnym czy emocjonalnym  nastawieniem dłużnika do  wierzyciela;
  2. jednoznaczne – czyli takie, które nie budzą wątpliwości czy dana wierzytelność objęta jest układem częściowym czy też nie;
  3. uzasadnione ekonomicznie;
  4. dotyczące stosunków prawnych wiążących wierzycieli z dłużnikiem, z których wynikają zobowiązania objęte propozycjami układowymi.

Trzeba pamiętać, że określenie kryteriów, które ma na celu pominięcie wierzyciela przeciwnego zawarciu układu częściowego jest niedopuszczalne i może skończyć się oddaleniem wniosku o zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu bądź wydaniem przez sąd postanowienia stwierdzającego niezgodność z prawem kryteriów w przyśpieszonym postępowaniu układowym, zamykającego możliwość zawarcia układu częściowego.

Układem częściowym mogą być objęte w szczególności następujące wierzytelności:

  1. z tytułu finansowania działalności dłużnika przez udzielone kredyty, pożyczki i inne podobne instrumenty;
  2. z tytułu umów o zasadniczym znaczeniu dla funkcjonowania przedsiębiorstwa dłużnika, w szczególności z tytułu dostawy najważniejszych materiałów lub umów leasingu majątku niezbędnego dla działalności prowadzonej przez dłużnika;
  3. zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską na przedmiotach i prawach niezbędnych do prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika;
  4. największe określone według sumy, czyli kwoty o zasadniczym znaczeniu dla funkcjonowania przedsiębiorstwa dłużnika.

Korzystanie w układu częściowego może rodzić pokusę zlekceważenia i pominięcia interesów wierzycieli nie objętych układem częściowym. Aby temu zapobiec w Prawie restrukturyzacyjnym przyjęto rozwiązania mające na celu zabezpieczenie praw  tych wierzycieli i tak:

  1. propozycje układowe nie mogą przewidywać dla wierzycieli objętych układem częściowym korzyści, które zmniejsza możliwość zaspokojenia wierzytelności nieobjętych układem;
  2. w postępowaniu o zatwierdzenie układu wierzyciele nieobjęci układem maja prawo zgłaszania zastrzeżeń co do zgodności z prawem przebiegu samodzielnego zbierania głosów w zakresie niezgodnego z prawem określenia wierzycieli objętych układem częściowym oraz w zakresie zgodności propozycji układowych;
  3. wierzyciele nieobjęci układem częściowym mogą wnieść zażalenie na postanowienie o zatwierdzenie układu.

Ostatnim sposobem uchronienia się przed upadłością w ramach Prawa restrukturyzacyjnego jest postępowanie sanacyjne.

Postępowanie sanacyjne

Umożliwia dłużnikowi przeprowadzenie działań sanacyjnych (tj. podjęcie szeregu czynności faktycznych i prawnych, które zmierzają do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i mają na celu  przywrócenia dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań, przy jednoczesnej ochronie przed egzekucją) oraz zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności.

Uruchomienie tej procedury jest uzależnione od złożenia stosownego wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego. Przy czym wniosek może złożyć nie tylko dłużnik, jak ma to miejsce w przypadku innych procedur, ale także wierzyciel.

Treść wniosku jest  odmienna niż w przypadku innych procedur i została dokładnie omówiona w Prawie restrukturyzacyjnym.  Warto zwrócić uwagę na dwa elementy wniosku.

Pierwszym jest konieczność uprawdopodobnienia przez dłużnika zdolności do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania układowego i zobowiązań powstałych po dniu jego otwarcia. Jak to zrobić? – zobacz wpis: Co zrobić aby uchronić się przed upadłością cz. 3 – postępowanie układowe.

Drugim jest złożenie wstępnego planu restrukturyzacyjnego wraz z uzasadnieniem wskazującym, że jego wdrożenie przywróci dłużnikowi zdolność do wykonywania zobowiązań. Plan musi zawierać co najmniej: (I) analizę przyczyn trudnej sytuacji ekonomicznej dłużnika, (II) wstępny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych i związanych z nim kosztów, (III) wstępny harmonogram wdrożenia środków restrukturyzacyjnych. Konieczność uzasadnienia planu oznacza, że niezbędnym jest również sporządzenie wstępnego biznesplanu wskazującego jakie efekty przyniesie restrukturyzacja.

Sąd przed rozpoznaniem wniosku może zabezpieczyć majątek dłużnika przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego lub tymczasowego zarządcy (gdy już na tym etapie odebrano zarząd własny dłużnikowi) oraz przez  zawieszenie  postepowań egzekucyjnych.

Sąd rozpoznaje wniosek na w terminie dwóch tygodni od jego złożenia, na posiedzeniu niejawnym, chyba że istnieje konieczność wyznaczenia rozprawy. W takim przypadku wniosek rozpoznaje się w terminie sześciu tygodni. Uwzględniając wniosek wyznacza sędziego komisarza oraz doradcę restrukturyzacyjnego, który pełni funkcję zarządcy. Powołanie zarządcy jest związane z odebraniem zarządu własnego dłużnika. Jest to okoliczność bardzo istotna dla dłużnika i jednocześnie charakterystyczna dla tej procedury.

Zdaję sobie sprawę, że takie rozwiązanie, praktycznie zrównane ze skutkami ogłoszenia upadłości, może zniechęcać część dłużników, zwłaszcza tych, u których  uprawnienia właścicielskie i zarządcze zlewają się, do składania wniosków o otwarcie postępowania sanacyjnego. Należy mieć jednak nadzieję, że dążność do uratowania przedsiębiorstwa i zachowania uprawnień właścicielskich przeważy nad egoizmem zarządczym.

Jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy skuteczne przeprowadzenie postępowania sanacyjnego wymagać będzie osobistego udziału dłużnika lub jego reprezentantów i jednocześnie dadzą oni gwarancję należytego sprawowania zarządu, sąd będzie mógł zezwolić dłużnikowi na sprawowanie zarządu nad przedsiębiorstwem ale jedynie w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu (bieżące prowadzenie przedsiębiorstwa, brak możliwości zaciągania  nadzwyczajnych zobowiązań i obciążania majątku).

Skutki otwarcia postępowania sanacyjnego wyrażają się m.in. w tym, że:

  1. dłużnik wskazuje i wydaje zarządy cały swój majątek oraz wydaje dokumenty dotyczące jego działalności,
  2. mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz należące do dłużnika staje się masą sanacyjną. Skład masy ustala zarządca, który  sporządza spis inwentarza i wraz ze spisem dokonuje oszacowania mienia,
  3. zakazie obciążania masy sanacyjnej,
  4. istniej możliwość rozwiązania niekorzystnych kontraktów, których wykonanie tylko pogłębia niekorzystna sytuację dłużnika
  5. postępowania egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem ulegają zawieszeniu z dniem otwarcia postępowania.

W terminie trzydziestu dni od dnia otwarcia postępowania zarządca ma obowiązek złożenia sędziemu   komisarzowi plan restrukturyzacyjny, który winien sporządzić w porozumieniu z dłużnikiem. Plan restrukturyzacyjny zatwierdza sędzia komisarz po uzyskaniu opinii rady wierzycieli  (rada wierzycieli stanowi reprezentację wierzycieli). Plan ten jest następnie wykonywany przez zarządcę.

Również w terminie trzydziestu dni zarządca ma obowiązek sporządzenia i złożenia sędziemu komisarzowi spisu wierzycieli.

Warto zwrócić uwagę, że w tym postepowaniu zarządca ma możliwość zbycia za zgodą sędziego komisarza, składniki mienia wchodzące w skład masy sanacyjnej i że sprzedaż dokonana przez zarządcę ma skutki jak sprzedaż dokonana w postępowaniu upadłościowym.

Po złożeniu powyższych dokumentów i niezwłocznie po zrealizowaniu w całości lub części planu restrukturyzacyjnego przewidzianej w toku postępowania sanacyjnego, nie później niż przed upływem dwunastu miesięcy sędzia komisarz zwołuje zgromadzenie wierzycieli w celu głosowania nad układem.

Układ zostaje przyjęty gdy, podobnie jak w  innych procedurach, opowie się za nim większość wierzycieli uprawnionych do głosowania nad układem (ponad 50%), mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy   wierzytelności.

Co do zatwierdzenia układu, skutków układu, zmiany i uchylenia układu  odsyłam do wpisu Co zrobić aby uchronić się przed upadłością cz. 2/2. Zawarte tam uwagi odnoszą się w pełni do omawianego dzisiaj postępowania układowego.

Podsumowanie

Postępowanie to najdalej ingeruje w strukturę przedsiębiorstwa i w pewnych aspektach przypomina postępowanie upadłościowe. Jest ono przewidziane dla przedsiębiorców nie mających szans na skorzystanie z wcześniej omawianych procedur restrukturyzacyjnych. Z reguły będą to przedsiębiorcy mający duże zadłużenie  i znaczną liczbę wierzycieli, których oddłużenie wymaga daleko idącej restrukturyzacji, w tym co do majątku, zatrudnienia czy też rozwiązania niekorzystnych kontraktów.